Millet/Milliyetçilik Paradoksu: Kuramsal Yaklaşımlar Bağlamında Köken Tartışmaları ve Ulus-Devletin İnşası
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, “Millet mi milliyetçiliği doğurdu, milliyetçilik mi milleti doğurdu?” sorusu çerçevesinde milliyetçilik ideolojisinin ortaya çıkış kökenini, gelişimini ve bu ilişkinin paradoksal bir nitelik taşıyıp taşımadığını incelemektir. Çalışmada öncelikle millet ve milliyetçilik kavramları tanımlanmış; milliyetçilik, ideoloji, söylem ve siyasal mobilizasyon aracı olarak ele alınmıştır. Toplumları dönüştüren bir ideoloji olarak milliyetçiliğin ortaya çıkışı, ulus-devletlerin oluşum süreciyle birlikte değerlendirilmiştir. Her toplumun tarihsel ve kültürel dinamiklerinden beslenen milliyetçiliğin tek ve genel geçer bir tanımının bulunmadığı; söylemsel yapısının tarihsel koşullardan sürekli etkilendiği vurgulanmıştır. Çalışma, milletin modern mi yoksa modern öncesi bir olgu mu olduğu tartışmasına odaklanarak, milliyetçiliğin ortaya çıkış nedenlerini ve sonuçlarını farklı kuramsal yaklaşımlar (Primordializm, Modernizm ve Etnosembolizm) çerçevesinde ele almıştır. Millet ile milliyetçilik arasındaki ilişkinin karşılıklı etkileşim ve beslenme üzerinden şekillendiği ve bu yönüyle paradoksal bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analiziyle yürütülen çalışma sonucunda, milliyetçiliğin özellikle 18. yüzyıldan itibaren ve Fransız Devrimi sonrasında ulus-devletlerin kuruluşuyla birlikte belirginleştiği; millet ve milliyetçilik ilişkisine dair kesin bir görüş birliğinin sağlanamadığı ve bu ilişkinin paradoks niteliğinin ağır bastığı sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to examine the origins and development of the ideology of nationalism within the framework of the question, “Did the nation give rise to nationalism, or did nationalism give rise to the nation?”, and to determine whether this relationship constitutes a paradox. The study first defines the concepts of nation and nationalism, approaching nationalism as an ideology, a discourse, and a means of political mobilization. The emergence of nationalism as a transformative ideology is evaluated in parallel with the formation of nation-states. It is emphasized that nationalism, which is shaped by the historical and cultural dynamics of each society, lacks a single, universally accepted definition and possesses a discursive structure that is continuously influenced by historical conditions. Focusing on the debate over whether the nation is a modern or pre-modern phenomenon, the study examines the causes and consequences of nationalism through different theoretical approaches, namely Primordialism, Modernism, and Ethnosymbolism. The findings indicate that the relationship between nation and nationalism is formed through mutual interaction and reinforcement, thereby exhibiting a paradoxical character. Conducted using the document analysis method, a qualitative research approach, the study concludes that nationalism became particularly prominent from the eighteenth century onwards, especially following the French Revolution and the establishment of nation-states, and that no definitive consensus has been reached regarding the nation–nationalism relationship, with the paradoxical nature of this relationship remaining dominant
