Author :
Abstract
Bu çalışma, Azerbaycan Türkçesinin ağızlarını tarihsel, coğrafi ve dilbilimsel bir çerçevede ele alarak söz konusu ağızların fonetik, morfolojik, sözdizimsel ve leksik özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Azerbaycan Türkçesinin Oğuz (Güneybatı) grubu içerisindeki konumu dikkate alınarak, Kuzey, Güney, Doğu, Batı ve Orta ağız grupları sistematik biçimde incelenmiştir. Araştırmada, Azerbaycan ağızlarının tarihsel gelişimi, komşu dillerle ve lehçelerle kurduğu temaslar, siyasal sınırların ve sosyokültürel faktörlerin dil üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında mevcut literatür taranmış; kitaplar, makaleler, tezler ve elektronik kaynaklardan elde edilen veriler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İnceleme sonuçları, Azerbaycan Türkçesi ağızlarının ses değişmeleri, ek varyantları, fiil çekim biçimleri ve bölgeye özgü söz varlığı bakımından önemli farklılıklar sergilediğini, buna karşın ortak Oğuz mirasının güçlü biçimde korunduğunu göstermektedir. Ağızların, Azerbaycan Türkçesinin tarihsel evrimini ve iç çeşitliliğini yansıtan canlı dilsel veriler sunduğu; Türk dili tarihi ve diyalektoloji çalışmaları açısından temel bir araştırma alanı oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the dialects of Azerbaijani Turkish within a historical, geographical, and linguistic framework and to reveal their phonetic, morphological, syntactic, and lexical characteristics. Considering the position of Azerbaijani Turkish within the Oghuz (Southwestern) branch of Turkic languages, the Northern, Southern, Eastern, Western, and Central dialect groups are systematically analyzed. The study evaluates the historical development of Azerbaijani dialects, their contact with neighboring languages and dialects, and the impact of political boundaries and sociocultural factors on linguistic variation. A comprehensive literature review was conducted, and data obtained from books, articles, theses, and electronic resources were analyzed comparatively. The findings indicate that Azerbaijani Turkish dialects display significant variations in sound changes, affix usage, verb conjugation patterns, and regional vocabulary, while maintaining a strong common Oghuz heritage. The study concludes that Azerbaijani dialects provide valuable linguistic evidence reflecting the historical evolution and internal diversity of Azerbaijani Turkish and constitute a fundamental field of research for Turkic linguistics and dialectology.
