Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ destekli uygulamalara ilişkin kullanım deneyimlerini, bu teknolojilere yükledikleri anlamları ve yapay zekânın akademik yaşam üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemektir. Çalışma, yapay zekânın üniversite öğrencilerinin öğrenme süreçleri, ders çalışma yöntemleri, akademik başarı algıları, etik ve akademik dürüstlük değerlendirmeleri ile zaman yönetimi ve günlük yaşam alışkanlıkları üzerindeki yansımalarına odaklanmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde fenomenoloji temelli olarak tasarlanmış; yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak Türkiye’de bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve yapay zekâ uygulamalarını akademik süreçlerinde aktif biçimde kullanan sekiz üniversite öğrencisinden veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.
Araştırma bulguları, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ uygulamalarını ağırlıklı olarak akademik görevlerde destek sağlama, öğrenme sürecini hızlandırma ve zaman tasarrufu elde etme amacıyla kullandıklarını göstermektedir. Yapay zekâ, bilinçli ve araçsal biçimde kullanıldığında öğrenme süreçlerini kolaylaştıran ve akademik başarıyı destekleyen bir araç olarak değerlendirilirken; kontrolsüz ve eleştirel düşünmeden uzak kullanım durumlarında yüzeysel öğrenme, bilişsel tembelleşme ve akademik dürüstlük riskleri ortaya çıkabilmektedir. Etik ve güvenilirlik boyutunda öğrencilerin temkinli ve sorgulayıcı bir yaklaşım benimsedikleri; yapay zekâ çıktılarının doğrulanması ve etik ilkelere uygun kullanımının önemsendiği belirlenmiştir. Ayrıca yapay zekâ kullanımının zaman yönetimini kolaylaştırdığı, ancak günlük yaşam alışkanlıklarında teknolojiye bağımlılık riskini de artırabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular, yapay zekânın yükseköğretimdeki etkilerinin kullanım biçimine bağlı olarak şekillendiğini ve pedagojik, etik ve bilişsel boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to examine university students’ experiences with artificial intelligence–based applications, the meanings they attribute to these technologies, and the effects of artificial intelligence on academic life in depth. The research focuses on the impact of artificial intelligence on students’ learning processes, study habits, perceptions of academic achievement, ethical and academic integrity evaluations, as well as time management and daily life practices. Designed within a qualitative research framework based on phenomenology, the study employed semi-structured interviews to collect data from eight university students studying at a public university in Türkiye who actively use artificial intelligence applications in their academic activities. The data were analyzed using thematic analysis.
The findings reveal that university students primarily use artificial intelligence applications to support academic tasks, accelerate learning processes, and save time. When used consciously and as a supportive tool, artificial intelligence is perceived as facilitating learning and enhancing academic performance; however, uncritical and excessive use may lead to superficial learning, cognitive passivity, and risks to academic integrity. In terms of ethics and reliability, students demonstrate a cautious and critical stance, emphasizing the necessity of verifying artificial intelligence outputs and adhering to ethical principles. Moreover, while artificial intelligence use contributes to more effective time management, it may also increase the risk of technological dependency in daily life. Overall, the results indicate that the effects of artificial intelligence in higher education are conditional upon usage patterns and should be evaluated holistically, taking pedagogical, ethical, and cognitive dimensions into account.
