Author :
Abstract
Bu araştırma, Özbekistan’ın Kaşkaderya bölgesinde bulunan Shahrisabz’ın kültürel özelliklerini tarihî kentsel peyzaj, kültürel aktarım ve mirasın toplumsal üretimi çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın amacı, kentin anıtsal mimarisiyle gündelik yaşam mekânları, nakış geleneği, müzik ve kültürel temsil biçimleri arasındaki ilişkileri açıklamak; koruma kararlarının bu ilişkileri nasıl yeniden tanımladığını ortaya koymaktır. Nitel durum incelemesi kapsamında UNESCO ve ICOMOS belgeleri, seçilmiş Dünya Mirası Komitesi kararları, akademik yayınlar ve yerel müze kayıtları doküman analiziyle değerlendirilmiştir. Veriler, kaynakların tarihi ve coğrafi kapsamı gözetilerek tematik olarak çözümlenmiş; resmî alan büyüklükleri ve tarihsel ziyaretçi verileri üzerinde sınırlı betimsel hesaplamalar yapılmıştır. Bulgular, Timurî anıtların, avlulu konutların, çarşı ve hamamların, süzani üretiminin ve kültürel etkinliklerin farklı dönemlere ait olmakla birlikte kentin kültürel kimliğini birlikte oluşturduğunu göstermektedir. Koruma kararlarında 2016’da yıkımların durdurulması öne çıkarken, sonraki yıllarda kentsel bütünlüğün kaybı, mahallelerin konumu ve önemli sınır değişikliği seçenekleri belirginleşmiştir. 2026 kararı tehlike statüsünü sürdürmekte; anıtların korunmasını araştırma, yönetim planı ve topluluk katılımıyla ilişkilendirmektedir. Araştırma, Shahrisabz’ın kültürünü tek bir tarihsel döneme veya seçilmiş yapılara indirgemenin analitik açıdan yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır. Mahalle ölçeğinde belgeleme, zanaat bilgisinin aktarımının izlenmesi ve yerel sakinlerin karar süreçlerine katılması önerilmektedir.
Keywords
Abstract
This study examines the cultural characteristics of Shahrisabz in Uzbekistan’s Kashkadarya region through the concepts of historic urban landscape, cultural transmission and the social production of heritage. It aims to explain the relationships between monumental architecture, everyday spaces, embroidery, music and cultural representation, and to examine how conservation decisions redefine these relationships. A qualitative case study was undertaken using documentary analysis of UNESCO and ICOMOS records, selected World Heritage Committee decisions, scholarly publications and local museum records. Sources were analysed thematically with attention to their dates and geographical scope. Limited descriptive calculations were also performed using official area measurements and historical visitor figures. The findings indicate that Timurid monuments, courtyard houses, bazaars, baths, suzani production and cultural events collectively constitute the city’s cultural identity, despite belonging to different historical periods. Conservation decisions shifted from calls to halt demolition in 2016 towards debates about lost urban integrity, the role of neighbourhoods and options for a significant boundary modification. The 2026 decision retains the property on the List of World Heritage in Danger and connects conservation with research, management planning and community involvement. The study argues that reducing Shahrisabz to a single historical period or a selection of monuments provides an inadequate account of its culture. It recommends neighbourhood-scale documentation, monitoring the transmission of craft knowledge and involving residents in decisions concerning their living environment.
Keywords
Shahrisabz, cultural heritage, historic urban landscape, suzani, cultural continuity
