Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de engelli kadınların çalışma yaşamında karşılaştıkları yapısal ve kültürel eşitsizlikler bağlamında, örgütsel bağlılık ve motivasyon düzeylerini incelemektir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile engelliliğe dayalı ayrımcılığın kesişiminde yer alan engelli kadınların, işgücü piyasasında istihdama erişim, işyerinde görünürlük, aidiyet ve mesleki motivasyon bakımından nasıl konumlandıkları analiz edilmiştir.
Araştırma, nitel bir desenle yürütülmüş; farklı kurum ve sektörlerde çalışan 15 engelli kadınla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler tematik analizle çözümlenmiştir. Kuramsal çerçevede feminist engellilik kuramı, toplumsal dışlanma literatürü, Allen ve Meyer’in örgütsel bağlılık modeli ve Ryan ve Deci’nin Öz Belirleme Teorisi temel alınmıştır.
Bulgular, pozitif ayrımcılık yoluyla istihdama dahil olmanın çoğu zaman “kontenjanla gelen çalışan” algısını güçlendirdiğini; cinsiyet temelli ayrımcılık, psikososyal yalıtılmışlık ve adaletsiz performans değerlendirmelerinin örgütsel bağlılığı zayıflattığını göstermektedir. Öte yandan destekleyici ekip ilişkileri, yönetsel duyarlılık ve değer uyumu, duygusal ve normatif bağlılığı artıran başlıca faktörler olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak çalışma, engelli kadınların örgütsel bağlılık ve motivasyonlarının yalnızca bireysel özelliklerle değil, kurumsal kültür, toplumsal cinsiyet rejimi ve yapısal eşitsizliklerle birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamakta ve kapsayıcı insan kaynakları politikalarına yönelik kesişimsel, hak temelli öneriler sunmaktadır.
Keywords
Abstract
The aim of this research is to examine the organizational commitment and motivation levels of women with disabilities in Türkiye within the context of the structural and cultural inequalities they encounter in working life. At the intersection of gender inequality and discrimination based on disability, the study analyzes how women with disabilities are positioned in the labor market in terms of access to employment, workplace visibility, sense of belonging, and professional motivation.
The research was conducted through a qualitative design, and semi-structured interviews were carried out with 15 women with disabilities working in different institutions and sectors. The data were analyzed through thematic analysis. The theoretical framework of the study is based on feminist disability theory, the literature on social exclusion, Allen and Meyer’s organizational commitment model, and Ryan and Deci’s Self-Determination Theory.
The findings show that being included in employment through positive discrimination often reinforces the perception of being an “employee who came through quota,” and that gender-based discrimination, psychosocial isolation, and unfair performance evaluations weaken organizational commitment. On the other hand, supportive team relations, managerial sensitivity, and value alignment are highlighted as the main factors that strengthen affective and normative commitment.
In conclusion, the study emphasizes that the organizational commitment and motivation of women with disabilities should not be evaluated only through individual characteristics, but also in relation to institutional culture, gender regime, and structural inequalities, and it presents intersectional, rights-based recommendations for inclusive human resources policies.
